Türk ihracatçısı için 204 ülkenin ticaret verisini ücretsiz sunan UN Comtrade nasıl kullanılır? HS kodu ile hedef pazar bulma rehberi.
Hangi ülkeye ihracat yapayım sorusu, çoğu Türk üreticisinin yıllarca "sezgisel" cevapladığı bir soru. Oysa Birleşmiş Milletler'in UN Comtrade veritabanı, 204 ülkenin yıllık ithalat ve ihracat verisini, HS kodu bazında, ücretsiz olarak sunuyor.
Bu yazıda, somut bir örnek üzerinden Comtrade verisinin nasıl okunup, hangi pazara hangi ürünü satmanın anlamlı olduğunu nasıl bulacağınızı anlatıyoruz.
UN Comtrade Nedir?
UN Comtrade, Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü tarafından yönetilen, her ülkenin gümrük kayıtlarından derlenen küresel ticaret veritabanı. İçerdiği veriler:
- 204 ülkenin yıllık ithalat ve ihracat tutarları (USD)
- HS Kodu bazında (4, 6 hatta 8 hane)
- Partner ülke bazında (kim kime sattı)
- Miktar ve birim fiyat bilgisi
- 1962'den günümüze tarihsel seri
HS Kodu Nedir? Neden Önemli?
Harmonized System (HS) kodu, ürünleri 6 haneli olarak sınıflandıran uluslararası standart. Örnek:
- 2515.12 — İşlenmiş mermer ve traverten blokları
- 6109.10 — Pamuk t-shirt
- 8704.21 — 5 tona kadar dizel kamyon
İlk 6 hane tüm ülkelerde aynı; 7-8. haneler ülkeye özel detay. İhracat yapacağınız ürünün HS kodunu öğrenmeden Comtrade analizi yapamazsınız.
Adım Adım Pazar Analizi: Mermer Örneği
Adım 1: HS Kodunu Belirleyin
Mermer için HS kodu: 2515. Daha spesifik traverten için 2515.12.
Adım 2: Dünya İthalatına Bakın
Comtrade'de "Reporter: World, Trade Flow: Import, Commodity: 2515" sorgusu yaptığınızda 2024 yılı için yaklaşık 2.8 milyar USD ithalat hacmi göreceksiniz.
Adım 3: En Çok İthal Eden Ülkeleri Listeleyin
Örnek 2024 sıralaması (2515 HS kodu):
- Çin — $580M
- ABD — $310M
- Suudi Arabistan — $185M
- Hindistan — $165M
- Almanya — $128M
Adım 4: Türkiye'nin Mevcut Payını Görün
Çin'in Türkiye'den ithalatı: $215M (Çin'in toplam mermer ithalatının %37'si). Türkiye, Çin pazarında lider tedarikçi.
ABD'nin Türkiye'den ithalatı: $42M (sadece %13). Burada büyüme alanı var.
Adım 5: Pazar Olgunluğunu Değerlendirin
- ABD ithalatı son 5 yılda yıllık %8 büyüyor — pozitif trend
- Birim fiyat (USD/ton) artıyor — premium segment genişliyor
- Türkiye rakibi olan İtalya'nın payı düşüyor — fırsat penceresi açık
Comtrade'i Kullanırken 4 Püf Nokta
1. "Mirror Statistics" Kontrolü
Ülke A'nın Ülke B'ye ihracat verisi ile Ülke B'nin Ülke A'dan ithalat verisi farklı olabilir. Genellikle ithalat verisi daha güvenilir (gümrük kayıtları daha sıkı).
2. Trend Analizi (5 Yıl Minimum)
Tek yılın verisine bakmayın. Son 5 yılın bileşik büyüme oranı (CAGR) ve volatilite, pazar olgunluğunu anlatır.
3. Birim Fiyat (Unit Value)
İthalat tutarını / miktarına bölerek birim fiyat çıkarın. Premium pazarda kg başına 4-6 dolar, düşük segmentte 0.8-1.2 dolar bulursunuz. Buna göre konumlanın.
4. Tarife ve Anlaşmalar
Comtrade tarifeyi göstermez. WTO Tariff Download Facility veya Market Access Map (ITC) ile beraber kullanılır. Türkiye'nin Serbest Ticaret Anlaşması olan ülkelerde tarife avantajınız vardır.
Comtrade'in Sınırları
- 2-3 ay gecikmeli veri (Mart-Nisan 2026'da Aralık 2025 verisi gelir)
- Gri ticaret, kayıt dışı sektörlerde eksiklik
- Hizmet ihracatı için ayrı bir veritabanı (UN Service Trade) gerekli
- Bazı ülkeler 2 yıllık gecikmeyle veri yüklüyor
Ücretsiz Tamamlayıcı Kaynaklar
- ITC TradeMap — Comtrade verisini daha kullanıcı dostu görselleştirir (trademap.org)
- WITS (World Bank) — Tarife ve ticaret simülasyonları
- Eurostat Comext — AB içi detaylı veri
- Türkiye TÜİK Dış Ticaret İstatistikleri — Yerel detay
Pratik Önerimiz
Hedef pazar listesi oluştururken şu filtreleri uygulayın:
- İthalat hacmi: $50M+ (ölçek olmalı)
- Yıllık büyüme: %5+ (durgun pazardan kaçının)
- Türkiye'nin mevcut payı: %20'nin altında (büyüme alanı var)
- Tarife: Türkiye için %10'un altında veya STA mevcut
- Mesafe/lojistik: 45 gün altı teslim mümkün olmalı
Bu beş filtreden geçen pazarlar, kısa vadede gerçekçi hedef listenizdir. Comtrade'i 1-2 saat aktif kullanmak, ay boyunca yapılan fuar gezilerinden daha verimli olabilir.